Vispassages door de dijk bij gemaal Tonnekreek en Keizersveer

Opdrachtgever: De Kuiper Infrabouw, in opdracht van Waterschap Brabantse Delta Locatie: Raamsdonk Jaar: 2026 Fase: Afgerond

Introductie

Bij gemaal Tonnekreek en gemaal Keizersveer werkt De Kuiper Infrabouw in opdracht van Waterschap Brabantse Delta aan twee nieuwe vispassages. De gemalen vormen een obstakel voor vissen die tussen de grote rivieren en de Brabantse wateren trekken. Met de nieuwe passages ontstaat een vrije en veilige route langs de gemalen. Bij Tonnekreek gaat het om de verbinding met het Hollands Diep en bij Keizersveer met de Bergsche Maas.

Bij Tonnekreek wordt hiervoor een doorgang van circa 30 meter dwars door de primaire waterkering gerealiseerd. Aan het uiteinde komt de eerste Vislift UP bij een primaire kering in Nederland. Door middel van een lokstroom worden vissen naar de vislift geleid, waarna het veranderende waterniveau in de verschillende kamers ervoor zorgt dat ze het hoogteverschil kunnen overbruggen.

De uitvoering vraagt om meer dan alleen ruimte maken voor de nieuwe passage. Op de dijk bij Tonnekreek staan Muraltmuren uit 1929 met de status van rijksmonument. Voor de werkzaamheden zijn delen hiervan zorgvuldig vrijgegraven en tijdelijk verwijderd, zodat ze na de werkzaamheden weer op hun oorspronkelijke plaats konden worden teruggezet.

Werkzaamheden van Lincon

Voor de vispassages bij Tonnekreek en Keizersveer verzorgden we de constructieve engineering van verschillende prefab en in-situ betonnen onderdelen. Daarbij ging het om de fundering van de visliften, de betonvloeren, de afsluiterputten en de uitstroombak.

Voor beide visliften stelden we de berekeningen van de funderingspalen op. Ook berekenden en tekenden we de betonnen vloer onder de vislift en werkten we de constructieve verbinding tussen de vloer en de vislift uit.

Een ander onderdeel van onze werkzaamheden was de engineering van vier afsluiterputten. Iedere put is opgebouwd uit een prefab onderbak en een prefab bovenbak. Voor deze elementen maakten we zowel de constructieve berekeningen als de tekeningen. Naast de sterkte van de elementen is hierbij ook het risico op opdrijven meegenomen. Door de ligging in en rondom het water is de opwaartse waterdruk namelijk een belangrijk onderdeel van de constructieve toetsing.

Voor Keizersveer verzorgden we daarnaast de berekening en tekeningen van een prefab uitstroombak. Deze bevindt zich aan het uiteinde van de vispassage en vormt de overgang van de constructie naar het aangrenzende water.

De verschillende onderdelen zijn afzonderlijk berekend en uitgewerkt, maar moeten na productie en montage samen één doorgaande constructie vormen. Daardoor waren ook de onderlinge aansluitingen en de uitvoerbaarheid van de prefab elementen belangrijke aandachtspunten binnen de engineering.

Bijzonderheden van het project

Bijzonder aan het project is de prefab gedachte achter de verschillende afsluiterputten. Er is bewust gezocht naar zoveel mogelijk synergie tussen de onderdelen, zodat dezelfde opzet op meerdere plekken kon worden gebruikt. De putten die voor Tonnekreek zijn uitgewerkt, konden daardoor volgens hetzelfde principe ook bij Keizersveer worden toegepast.

Bij Tonnekreek maken deze onderdelen deel uit van een circa 30 meter lange doorgang dwars door de primaire waterkering. Via de doorgang kunnen vissen het gemaal passeren en via de afsluiterputten kan de passage indien nodig worden afgesloten.

Voor Keizersveer is hetzelfde principe gebruikt, met aan het uiteinde de uitstroombak voor de aansluiting op het water. Zo wordt op twee verschillende locaties gebruikgemaakt van dezelfde prefab gedachte, aangepast aan de situatie ter plaatse.